Laagdrempelige steunpunten en herstelinitiatieven dragen bij aan herstel en participatie voor, tijdens en ná de behandeling. Phrenos maakte een Zelfscan voor laagdrempelige steunpunten. Deze Zelfscan biedt inzicht hoe het bestaande aanbod zich verhoudt tot 10 essentiële kenmerken van laagdrempelige steunpunten.
Vanuit het Integraal Zorgakkoord (IZA) wordt sterk ingezet op laagdrempelige steunpunten als belangrijke schakel tussen inwoners, sociale basis en formele zorg. Deze plekken kunnen bijdragen aan preventie, herstel, participatie en continuïteit van ondersteuning. Juist omdat herstel niet alleen plaatsvindt in behandelkamers, maar ook in ontmoeting, erkenning, eigen regie en betekenisvolle rollen.
Christine Kuiper, onderzoeker domeinoverstijgende samenwerking bij Phrenos: “Misschien ligt juist daarin de kracht van laagdrempelige steunpunten: dat zij herstel centraal stellen op een manier die binnen formele systemen vaak moeilijk te organiseren is. In samenwerking tussen inwoners, ervaringsdeskundigen, ggz, gemeenten en sociaal domein kunnen zo steunende netwerken ontstaan waar mensen eerder terechtkunnen, zich gezien voelen en stap voor stap kunnen werken aan herstel.”
Actuele vragen
Tijdens de workshop Laagdrempelige steunpunten op de werkconferentie van Phenos stonden de actuele kansen én spanningen rondom deze ontwikkeling centraal. Want wat verstaan we eigenlijk onder een laagdrempelig steunpunt? Wanneer is een plek echt toegankelijk? Hoe voorkom je dat mensen met ernstige psychiatrische ontregeling of verslavingsproblematiek alsnog buiten beeld blijven? En hoe organiseer je ondersteuning zonder de vrije ruimte, gelijkwaardigheid en ervaringskennis die deze plekken krachtig maken, dicht te regelen? De workshop werd gegeven door Christine Kuiper (Phrenos) en Evelien Hulshof (projectcoördinator laagdrempelige steunpunten Centraal Gelderland bij Ixta Noa).
Aan de slag met de zelfscan
Tijdens de workshop gingen deelnemers aan de slag met een zelfscan gebaseerd op de tien kenmerken van laagdrempelige steunpunten zoals ontwikkeld door de IZA-werkgroep. De zelfscan is nadrukkelijk geen afrekeninstrument, maar een hulpmiddel voor gezamenlijke reflectie en ontwikkeling. De uitkomsten vormen het startpunt voor een gezamenlijk ontwikkelproces aan de hand van vier bouwstenen: gezamenlijke beeldvorming en dialoog, het inventariseren van behoeften van inwoners en partners, het versterken en verbinden van steunpunten in de regio, en het ontwikkelen van een gedragen actieplan binnen een lerende praktijk.
Balans tussen ruimte en verantwoording
In de gesprekken tijdens de workshop werd zichtbaar hoe organisaties, gemeenten en initiatieven zoeken naar een balans tussen ruimte geven en verantwoordingsdruk. Hoe meet je impact zonder dat mensen het gevoel krijgen dat zij eerst moeten veranderen of presteren om ergens welkom te zijn? Hoe voorkom je dat systemen de vrije ruimte koloniseren die juist essentieel is voor herstel en zelfregie? Christine Kuiper: “Herstelgerichte steunpunten vragen juist om een sterke en eigenstandige positie van ervaringsdeskundige organisaties, zodat herstelinitiatieven niet opgaan in reguliere zorglogica maar hun herstelgerichte karakter behouden”.
Meer weten of begeleiding nodig?
Wil je in jouw regio aan de slag met laagdrempelige steunpunten? Of zoek je ondersteuning bij visieontwikkeling, inventarisatie van behoeften, samenwerking of implementatie? Neem contact op met Phrenos via info@kcphrenos.nl
Meer informatie
De Zelfscan gaat over de 10 kenmerken van laagdrempelige steunpunten. Deze zijn gebaseerd op Handvatten voor een landelijk dekkend netwerk van laagdrempelige steunpunten (2023, pdf) op de website van de NVZH
