Phrenos is een kenniscentrum op het gebied van zorg, herstel en participatie van mensen met ernstige psychische problemen. Phrenos ontwikkelt en deelt deze kennis en stimuleert de toepassing ervan in de praktijk.
Al sinds de oprichting heeft Kenniscentrum Phrenos een onvoorwaardelijk vertrouwen in de herstelkracht van mensen en zet zij zich in voor een meer inclusieve benadering van mensen met ernstige psychische problemen. Een benadering die niet alleen gericht is op symptoomreductie, maar die vooral ook aandacht heeft voor alle aspecten van het menszijn en persoonlijke behoeften.
Dit doet Phrenos door samen met deelnemende partners kennis te verzamelen, verrijken, verspreiden, verankeren en verbeteren, zodat cliënten de beste kwaliteit van zorg krijgen. Het gaat hierbij om wetenschappelijke, praktijk- én ervaringskennis.- Gebruikmakend van deze kennis levert Phrenos een bijdrage aan het beïnvloeden van beleid op alle relevante terreinen en verbindt Phrenos zich met andere initiatieven die zich richten op herstel.
Dit doet Phrenos door samen met deelnemende partners kennis te verzamelen, verrijken, verspreiden, verankeren en verbeteren, zodat cliënten de beste kwaliteit van zorg krijgen. Het gaat hierbij om wetenschappelijke, praktijk- én ervaringskennis.Kenniscentrum Phrenos biedt geen individuele hulp of behandeling en verricht ook geen diagnostiek.
Deelnemende organisaties
Kenniscentrum Phrenos werkt nauw samen met ruim 30 deelnemende organisaties in de ggz en het sociaal domein. Hulpverleners uit deze organisaties hebben inzicht in wat er speelt, en weten welke knelpunten en kennisbehoeften er zijn. Zo delen en ontwikkelen we kennis die praktijkgericht is. Phrenos is 15 jaar geleden gestart als initiatief van de deelnemende organisaties om gezamenlijk kennis te ontwikkelen, die ook weer door de deelnemende organisaties gebruikt kan worden. Het gaat dus om kennisontwikkeling door en voor de deelnemende organisaties.
De deelnemende organisaties zijn vertegenwoordigd in een deelnemersraad die strategisch en inhoudelijk meedenkt over het beleid van Phrenos. Zij leveren tevens een financiële bijdrage. Nieuwe organisaties zijn altijd welkom om deel te nemen.
6 overkoepelende thema’s
Elke vier jaar herijken we onze koers en schrijven we een nieuw meerjarenplan. Kenniscentrum Phrenos werkt aan 6 overkoepelende thema’s die ook in het meerjarenbeleidsplan 2024 – 2026 beschreven staan. Deze overkoepelende thema zijn terug te vinden op de website:
- Herstelondersteuning en ervaringsdeskundigheid
- Participatie en rehabilitatie
- Domeinoverstijgende samenwerking
- Goede zorg
- Zorggerelateerde preventie
- Mensenrechten en destigmatisering
De inkomsten van het kenniscentrum bestaan uit jaarlijkse contributiebijdragen van deelnemende organisaties, projectsubsidies en opbrengsten uit activiteiten als trainingen, congressen, implementatietrajecten etc.
Bij tweederde van de mensen met aanhoudende ernstige psychische klachten gaat het om mensen met een psychose.
Wat doet Phrenos?
Voorbeelden van activiteiten en projecten van Phrenos zijn:
- We geven trainingen en scholing voor specifieke herstelmethoden: Wellness Recovery Action Plan (WRAP), Herstellen doe je zelf, Honest Open Proud (HOP) en Peer-supported Open Dialogue (POD)
- In leernetwerken ontwikkelen deelnemers nieuwe producten die ook in de praktijk worden toegepast.
- Phrenos is het landelijk expertisecentrum IPS. IPS staat voor Individuele Plaatsing en Steun, dé methode om mensen met een ernstige psychische aandoening te helpen bij het verkrijgen en behouden van betaald werk. Phrenos ondersteunt de implementatie van IPS, leidt IPS-trajectbegeleiders op, monitort de uitvoering en resultaten. Meer informatie: website WerkenmetIPS.nl
- In verschillende projecten werken we aan herstelondersteuning en domeinoverstijgende samenwerking, zoals herstelgerichte waakvlamzorg, Grip op hoogcomplexe situaties in de ggz, borging somatische screening, het Kompas ernstige psychische problemen, BE-grip en Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming.
- We organiseren jaarlijks het National Psychose Congres, werkconferenties voor deelnemende organisaties in de ggz, webinars en andere bijeenkomsten gericht op kennis delen.
Actieonderzoek van Phrenos
Bij Phrenos begint actieonderzoek altijd met een vraagstuk uit de praktijk. Het veranderen van de praktijk staat namelijk centraal. Het onderzoek helpt bij het verbeteren van zorg en ondersteuning van cliënten en naasten. Actieonderzoek draagt bij aan de professionele ontwikkeling van alle betrokkenen en levert kennis op die meteen toepasbaar is in de praktijk.
Actieonderzoek is een benadering van onderzoek, volgt geen vastomlijnde methode en kent een variatie in onderzoeksopzet en methoden. Er zijn allerlei methoden en werkvormen te gebruiken om (bijvoorbeeld) werkprocessen te onderzoeken. Denk hierbij aan workshops, brainstorm- of co creatie sessies of storytelling.
Bij actieonderzoek gaan veranderen, leren en kennisontwikkeling hand in hand. Actieonderzoek is participatief, cyclisch en reflexief. Daarbij is er voortdurend aandacht voor de unieke context. Dit zijn de 5 kenmerken van actieonderzoek.
1. Kennis ontwikkelen leren en veranderen
Bij actieonderzoek gaat het om een combinatie van het ontwikkelen van (wetenschappelijke) kennis, het leerproces van de deelnemers en het ontwikkelen van een veranderproces of oplossing voor een probleem uit de praktijk.
2. Participatief
Actieonderzoek is in 2 opzichten participatief. De onderzoeker doet mee in het netwerk dat wordt onderzocht en de deelnemers uit het netwerk gaan zelf op zoek naar antwoorden op de door hen geformuleerde vragen.
3. Cyclisch
Een actieonderzoek is een cyclisch proces: van planvorming (plannen), ontwikkeling (actie), studie (observeren) en reflectie (reflecteren). Aan het einde van elke cyclus wordt bepaald wat nodig is in de volgende ontwikkelfase van het netwerk. Op dit punt start de volgende cyclus.
4. Aandacht voor context
In een actieonderzoek is veel aandacht voor de unieke context van het netwerk: door goede analyses van het netwerk en van de kennis die al beschikbaar is over integrale samenwerking worden plannen verder ontwikkeld en wordt permanent geleerd.
5. Reflexief
Actieonderzoek stimuleert mensen in het netwerk om gebeurtenissen en ervaringen te begrijpen, verklaren en te duiden en om te reflecteren op hun eigen handelen.
Lees meer
- Kennislemiscaat van Phrenos
- Meer informatie over actieonderzoek op de website van ZonMw
Maatschappelijke context
Terwijl de toegankelijkheid van de ggz onder druk staat, wordt steeds duidelijker dat dit niet met alleen méér geestelijke gezondheidszorg is op te lossen. Mentale problemen nemen toe, wachttijden voor hulp stijgen en het tekort aan gekwalificeerd personeel groeit. Het sociaal domein is nog onvoldoende toegerust om in deze een steunend vangnet te zijn. Ook een landelijk dekkend netwerk van laagdrempelige herstelgerichte voorzieningen is nog geen realiteit. Stigmatisering is hardnekkig en bestaansonzekerheid neemt toe. Een sterkere sociale basis en domeinoverstijgend samenwerken tussen ggz, sociaal domein en terreinen als wonen en veiligheid is daarom noodzakelijk. Kenniscentrum Phrenos draagt bij aan innovatieve oplossingen voor deze maatschappelijke problemen.
Beleid: Meerjarenbeleidsplan 2024-2026
Regelmatig herijkt Phrenos samen met partners het bestaande beleid. Daarbij vormen niet alleen onze missie en visie belangrijke ankers, maar ook verwachte ontwikkelingen en daarbij horende kennisagenda. Ons huidige meerjarenprogramma beslaat de periode 2024 – 2026.
