Op 25 maart was de slotconferentie van het Doorbraakproject LVB in de ggz. Samen met de deelnemende teams stonden we stil bij de successen die we hebben geboekt en gingen we in gesprek hoe de zorg voor cliënten met een lichte verstandelijke beperking (LVB) in de ggz verbeterd kan worden. Meer dan 80 deelnemers deelden enthousiast hun ervaringen.

Laura Neijmeijer, projectleider bij Phrenos, blikte terug: “15 jaar geleden was er nog nauwelijks kennis over LVB in de ggz en werd de aanwezigheid van cliënten met een LVB soms eenvoudigweg ontkend. Inmiddels hebben we grote sprongen gemaakt op het gebied van kennisontwikkeling en staat de zorg voor mensen met een LVB in de ggz steeds meer op het netvlies van hulpverleners en bestuurders”.

Ook de deelnemende teams zijn enthousiast: “Eerst was er wat terughoudendheid. Moeten we cliënten wel lastig vallen met een screening op een LVB of zwakbegaafdheid? En levert dat niet weer een extra stempel op?” Maar de twijfel heeft plaatsgemaakt voor urgentiebesef: “De groep is gewoonweg té groot om er geen oog voor te hebben”.

Bij 40% vermoeden van LVB

Gedurende het project werden op drie meetmomenten data verzameld over o.a. het aantal afgenomen SCILs en SCAFs (screeningsinstrumenten om resp. intellectuele en adaptieve vaardigheden in kaart te brengen) en de scores op deze instrumenten. Bij ongeveer 40% van de cliënten was een vermoeden van een LVB. Deze (voorlopige) cijfers komen overeen met resultaten van het promotieonderzoek ‘A blind spot?’ van Jeanet Nieuwenhuis. Een lager verstandelijk niveau bleek meestal niet bekend in het medisch dossier, waardoor cliënten mogelijk jarenlang overvraagd zijn geweest vanuit de hulpverlening.

We zijn op stoom, maar we zijn er nog niet en willen graag verder bouwen aan goede zorg

Naast betere screening en meer bewustwording heeft het project er ook toe geleid dat teams specifieke behandelmethoden en materialen voor cliënten met een LVB in gebruik namen. Zo gingen teams aan de slag met de Yucelmethode, psycho-educatie, herstelgroepen en traumabehandeling voor mensen met een LVB.

Paneldiscussie: belang van biografie

Michiel Vermaak (arts VG en straatdokter), Jeanet Nieuwenhuis (beleidspsychiater en senior onderzoeker VGGNet), Milan Dorreboom (ervaringsdeskundige LFB) en Annelie Hooijer (medisch adviseur GGZ, coöperatie VGZ) gingen onder leiding van Barbara Stringer (directeur Phrenos) met elkaar en de deelnemers in gesprek over de belangrijkste conclusies van het project en wat er verder nog nodig is om de zorg voor mensen met een LVB te verbeteren.

Jeanet en Michiel hielden daarbij een vurig pleidooi voor de terugkeer van de biografie: “Vraag gewoon aan iemand waar hij vandaan komt, hoe het thuis was, hoe zijn schoolperiode was, en waar hij zoal gewerkt heeft. Dat levert zo ontzettend veel informatie op”. Ervaringsdeskundige Milan kon zich daar van harte in vinden. Op basis van zijn ervaringen in de ggz gaf hij hulpverleners als advies mee: “Luister gewoon écht en kijk naar de persoon. Stel je kwetsbaar op, wees eerlijk en verschuil je niet achter je professionele masker. Wees níet affectief neutraal”.

Goede screening belangrijk

De vertegenwoordiger van de zorgverzekeraar wierp de vraag op in hoeverre de reguliere ggz in staat moet zijn om iedere cliënt met een LVB te behandelen. Sowieso mogen ggz organisaties cliënten met een LVB niet excluderen, was de overheersende opinie. En: ggz organisaties moeten voldoende worden toegerust om adequate zorg en behandeling te kunnen bieden aan een intensieve doelgroep, zowel qua personeel als financiële middelen. Daarvoor is soms gespecialiseerde zorg nodig. Maar daarnaast vooral ook goede screening aan de voordeur (ook bij huisartsen en jeugdzorg), en goede vervolgzorg vanuit de WMO of WLZ. Op deze punten valt nog veel winst te boeken. “We zijn om stoom, maar we zijn er nog niet en willen graag verder bouwen aan goede zorg” was dan ook de conclusie van de slotconferentie.

Aan het doorbraakproject deden in totaal tien klinische en ambulante teams mee van zes organisaties: GGNet, GGZ Drenthe, GGZ Noord Holland-Noord, Reinier van Arkel, Pro Persona en Altrecht. Het project is gefinancierd door ZonMw. Binnenkort verschijnt de eindrapportage en een implementatiehandreiking.

Meer informatie

• Doorbraakproject LVB in de ggz
• Thema LVB in ggz (materialen en tools) op website Kenniscentrum LVB
• Visuele podcast: laag IQ in de behandelpraktijk op Akwa GGZ
• Wil je meer informatie over het Doorbraakproject LVB in de GGZ? Neem dan contact op met Laura Neijmeijer (lneijmeijer@kcphrenos.nl)