Op 26 augustus zijn de onderzoeksresultaten naar Open Dialogue gepubliceerd in The Lancet. Er werd al langere tijd uitgekeken naar dit onderzoek. Voor Kenniscentrum Phrenos is dit een belangrijk onderzoek omdat POD bijdraagt aan herstelondersteunende zorg. Phrenos biedt de training Peer-supported Dialogue (POD) aan.

Open Dialogue is transdiagnostische relationele werkwijze voor psychiatrische zorg gericht op de persoon en zijn of haar netwerk. De ervaringen van patiënt en netwerk staan centraal in de dialoog begeleid door twee geschoolde POD gespreksbegeleiders met diverse professionele achtergrond.

Zoommeeting

In een zoommeeting op 27 aug jl. werden met ca 850 mensen uit de hele wereld vanuit Londen de resultaten gepresenteerd door o.a. Russell Razzaque, psychiater, professor relational psychiatrie bij SOAS en Open Dialogue trainer, professor Steve Pilling, werkzaam bij UCL en hoofdonderzoeker, Toni Bergström, psycholoog en onderzoeker in de praktijk van Open Dialogue in Finland. Een naaste vergeleek haar ervaringen met Open Dialogue en standaard zorg. Een politicus onderstreepte de noodzaak van verbreding van deze dialogische praktijk.

Belangrijke onderzoeksresultaten

• Het ODDESSI onderzoek betrof een multicluster randomized trial. In vijf regionale mental health trusts in groot Londen zijn 30 praktijkclusters gevormd. Hiervan boden 15 de Open Dialogue methodiek aan en 15 standaardzorg. Het ging in totaal om 494 patiënten waarvan 223 standaardzorg kregen en 271 Open Dialogue. De deelnemers werden 2 jaar gevolgd. De primaire vraag van het onderzoek was of Open Dialogue een positief effect had op de tijd tussen herstel en een terugval (time to relapse). Dat blijkt niet het geval. De positieve effecten bleken elders te liggen.
• In geval van een terugval is de kans op een opname bij Open Dialogue drie keer lager en in geval van een opname, is de duur 52% korter en daarmee een grote kostenbesparing.
• Open Dialogue teams verwijzen ca 50% minder door naar een crisisteam.
• Patiënten die deelnamen aan Open Dialogue ervaren zelf beduidend meer kwaliteit van leven o.a. afgemeten aan de algehele gezondheid, relaties, werk en studie.
• Patiënten die deelnamen aan Open Dialogue gebruikten minder psychofarmaca.
• De tevredenheid met de zorg was groter dan bij de standaard zorg.
• Naasten ervaarden een lichtere zorglast.

Al met al zijn het positieve resultaten. De kans op een opname is kleiner en als er wel een opname nodig is, dan is deze korter, Dienke Boertien.

Minder personeelsverloop

Deze publicatie richt zich op het effect van Open Dialogue op patiënten en hun netwerk. Binnenkort wordt ook over andere inzichten gepubliceerd. Daarop vooruitlopend blijkt het personeelsverloop binnen Open Dialogue teams gedurende de zeven jaar die het onderzoek duurde (de aanvankelijk beoogde vijf jaar is door de COVID pandemie met twee jaar verlengd) is bij de Open Dialogue teams ca 20% tegenover 100% bij controleteams.

Ondersteuning persoonlijk proces

In de reflecties lichtte Pilling toe dat dit onderzoek voor hem het inzicht gaf dat de gekozen klinische uitkomstmaat (‘time to relapse’) voor het persoonlijke proces van patiënten en naasten minder relevant is. Open Dialogue richt zich primair op het ondersteunen van het persoonlijke proces en het sociale netwerk, en daar blijken de positieve effecten. Ook voor Bergström was dit een belangrijk inzicht uit de ODDESSI studie.

Dienke Boertien coördineert de POD-training bij Kenniscentrum Phrenos: “Al met al zijn het positieve resultaten. De kans op een opname is kleiner en als er wel een opname nodig is, dan is deze korter. Patiënten ervaren zelf beduidend meer kwaliteit van leven en zijn meer tevreden over de zorg. Dit onderzoek laat zien dat het wél mogelijk is dat de zorg of zorgprofessionals het persoonlijk proces van herstel bij cliënten en naasten ondersteunen.

De onderzoekers benadrukken dat de zorgverleners geen extra tijd beschikbaar hadden om Open Dialogue toe te passen. Boertien: “Dus ondanks de tijdsdruk en de druk op het zorgsysteem behaalden ze deze resultaten.”

Voor de werkzaamheid is scholing en supervisie van teams cruciaal, stellen de onderzoekers. Dit onderstreept het belang van een gedegen scholing in deze methode, zoals Kenniscentrum Phrenos die aanbiedt.

Lees meer

• Stephen Pilling, Thomas Craig, e.a. Open Dialogue versus treatment as usual for adults presenting in crisis to mental health services in England (the ODDESSI Trial): a multisite cluster-randomised trial. The Lancet Published Online August 26, 2026
• De zoommeeting met presentatie ODDESSI onderzoek op Youtube
• POD-methodiek op website Phrenos