Looptijd: medio 2024 t/m dec 2025 (verlengd tot juni 2026)
Financier: Ministerie van Justitie en Veiligheid
Nederland staat voor de maatschappelijke opgave om de hulp en bescherming aan kinderen en volwassenen (0-100) zodanig te organiseren, dat de veiligheid in gezinnen en huishoudens verbetert, de betrokkenen zich beter gezien en gehoord voelen en er minder gedwongen maatregelen nodig zijn. Vaak hangt onveiligheid in gezinnen en huishoudens samen met andere problemen, denk aan psychische ontregeling en verslaving, bestaansonzekerheid en/of (complexe) scheidingen. Het duurzaam doorbreken van onveiligheid en de totstandkoming van een gezonde en veilige thuissituatie vraagt dan ook om een systeemgerichte integrale aanpak.
Dit vraagt om een gezamenlijke inzet op ‘volwassenenproblematiek’ en andere vormen van samenwerking tussen de betrokken partners, zoals lokale teams, veiligheidsteams, ggz, verslavingszorg en sociaal domein. Vanuit dat inzicht is in 2021 in opdracht van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de ministeries van Justitie en Veiligheid (JenV) en Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming opgesteld. Phrenos draagt met twee projecten bij aan dit programma: het ontwikkelen van een Kompas en een actieonderzoek in samenwerking met Instituut Publieke Waarden (IPW).
Kompas voor netwerksamenwerking
Binnen dit landelijke programma is binnen het project ‘volwassenenproblematiek’ een Kompas ontwikkeld dat erop gericht is de domeinoverstijgende samenwerking te versterken om zo achterliggende problemen bij onveiligheid thuis, zoals schulden, verslavingen, woonproblemen, psychische problemen duurzaam aan te pakken. Hiermee willen we lokale teams, veiligheidspartners, ggz-aanbieders en partijen op het vlak van bestaanszekerheid ondersteunen om te komen tot lerende, regionale (netwerk)samenwerking vanuit een gedeelde visie.
- Bekijk Kompas voor netwerksamenwerking (pdf). Deze publicatie ondersteunt organisaties bij de implementatie van netwerksamenwerking.
Webinars over netwerksamenwerking rond jeugd en gezin
Phrenos organiseert in 2026 samen met Movisie een serie webinars over netwerksamenwerking rond jeugd en gezin. Lees hier de inspirerende verslagen van de mooie voorbeelden uit de praktijk:
Actieonderzoek: handreiking doorbreken bureaucratische barrières
Met een actieonderzoek ondersteunen we aan de hand van de doorbraakmethode Proeftuinen met casussen die vastlopen of knellen op het gebied van problematiek van de volwassen leden van een gezin of huishouden, waarbij de problematiek in ieder geval een psychische en/of verslavingscomponent bevat en waar de veiligheid in het geding is. Daarbij kan het zowel gaan om het voorkomen dat problemen (verder) uit de hand lopen (preventief), dan wel het voorkomen van herhaling. Samen met betrokkenen uit de regio en de gezinnen maken we Doorbraakplannen die helpen om de noodzakelijke doorbraak te realiseren. Phrenos brengt hier ggz-specifieke kennis en kennis over domeinoverstijgend werken bij in.
Dit actieonderzoek heeft geleid tot de Handreiking: radicaal aansluiten, breed kijken, samen waarde toevoegen (pdf), een gezamenlijke uitgaven van Instituut voor Publieke Waarden en Kenniscentrum Phrenos.
In het Doorbraakplan neemt het perspectief van het gezin of huishouden altijd een centrale plaats in. Om gezamenlijk te leren van de casuïstiek zjjn er daarnaast leersessies en een aantal landelijke uitwisselingsbijeenkomsten waarin proeftuinen hun plannen en inzichten kunnen uitwisselen om zo te leren van elkaar. Zo dragen we samen bij aan het vormgeven van het Toekomstscenario. Naast het versterken van de regionale praktijk, gebruiken en verrijken we de opgedane kennis op zo’n wijze dat ook de niet-deelnemende regio’s hiervan kunnen leren.
Christine Kuiper, actieonderzoeker Phrenos: “De proeftuinen in dit programma laten zien dat het bieden van tijdige en passende hulp aan volwassenen en ouders bijdraagt aan het voorkomen van gedwongen maatregelen en uithuisplaatsingen van kinderen, met alle (mentale) consequenties van dien. Het doorbreken van intergenerationele patronen en voorkomen of op tijd herstellen van trauma kan op termijn zorgen voor minder volwassenen met psychische problemen. We zijn vanuit Phrenos blij dat we hieraan mogen bijdragen.”
Het landelijk programma Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming
Samen met partners is in 2021 in opdracht van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de ministeries van Justitie en Veiligheid (JenV) en Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming opgesteld. Het Toekomstscenario geeft weer hoe de kind- en gezinsbescherming er over 5 à 10 jaar uit kan zien. Belangrijke onderdelen hierin zijn integraal systeem- en mensgericht werken en waar dit niet lukt vanwege ons stelsel dit doorbreken met stelsel- en structuurveranderingen. Om ervoor te zorgen dat het Toekomstscenario succesvol is, is een brede aanpak nodig met alle betrokkenen op landelijk, regionaal en lokaal niveau. In deze brede aanpak worden in proeftuinen andere manieren van werken uitgeprobeerd en – bij een positief resultaat – in de praktijk gebracht. Daarnaast wordt in kaart gebracht wat er nodig is om de gewenste veranderingen in werkwijze, stelsel en wet- en regelgeving te realiseren. En er is een centrale plek voor kennisdeling en –benutting dat dit gehele proces ondersteunt. Lees meer op de website Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming.
Meer weten?
Neem dan contact op met Christine Kuiper, projectleider vanuit Phrenos: ckuiper@kcphrenos.nl.
