Op 27 mei aanstaande, tijdens de Phrenos werkconferentie ‘Herstelondersteunend werken’, wordt voor de vierde maal de Jaap van Weeghel-penning uitgereikt. Maar liefst 23 initiatieven en praktijken werden voorgedragen voor deze prijs. Het waren stuk voor stuk waardevolle initiatieven die werken aan maatschappelijke participatie en burgerschap van mensen met (ernstige) psychische problemen, en mooie voorbeelden van domeinoverstijgende samenwerking. Goed nieuws dus voor de herstelondersteunende zorg in Nederland!
De jury stond voor de moeilijke taak om uit deze rijke oogst drie praktijken te nomineren. Op 27 mei wordt tijdens de werkconferentie Herstelondersteunend werken de winnaar bekendgemaakt door Jaap van Weeghel en Philippe Delespaul. Naast de penning ontvangt de winnaar een geldbedrag van €1.500.
De drie genomineerden
Yucelmethode
De Yucelmethode is een methode waarbij cliënten met gekleurde blokjes hun levenssituatie in beeld brengen. In plaats van praten over problemen bouwt de cliënt letterlijk een opstelling van wat er in zijn of haar leven speelt: werk, relaties, zingeving en andere domeinen die ertoe doen. De methode is ontwikkeld door Mehmet Yucel en wordt op veel plekken in Nederland gebruikt.
De jury heeft opgemerkt dat er dit jaar meerdere methodieken zijn aangedragen die werken met het non-verbale. De Yucelmethode is hiervan de meest bestendige: ze is in tien jaar tijd uitgegroeid tot een breed gebruikte werkwijze, met onderzoek dat is gepubliceerd, en plaatst de cliënt consequent als architect van het eigen verhaal. De verschuiving van diagnose naar mens als burger is daarmee niet alleen een principe maar een werkwijze.
Uit de inzending: “In plaats van praten óver problemen, gaat de cliënt letterlijk bouwen. (…) De focus verschuift hierbij van de diagnose naar de mens als burger: wat zijn de steunpilaren, zoals werk of hobby’s, en wat geeft kracht? (…) Omdat de cliënt zelf de opstelling maakt, ontstaat er een beeld dat moeiteloos gedeeld kan worden met de ggz-behandelaar, de maatschappelijk werker, de jobcoach én de familie. Het is niet langer een stapel losse dossiers, maar één integraal levensplan op tafel.”
Lees meer over de Yucelmethode
Nederlandse Vereniging voor Zelfregie en Herstel
De Nederlandse Vereniging voor Zelfregie en Herstel (NVZH) is de branchevereniging van zelfregie- en herstelinitiatieven in Nederland: plekken die door en voor mensen met (ernstige) psychische problemen zijn opgericht. Waar mensen zonder indicatie of diagnose welkom zijn en samen werken aan herstel. De NVZH vertegenwoordigt deze initiatieven aan landelijke beleidstafels en is partij in de zorgakkoorden.
De nominatie van de NVZH is in feite een nominatie van de hele beweging die zij vertegenwoordigt. De jury benadrukt de evidentie die er is voor recovery colleges en de wetenschappelijk onderzochte methodieken die daar gebruikt worden. Wat de jury bovendien aanspreekt, is dat deze initiatieven niet uitsluitend gericht zijn op mensen met ernstige psychische problemen maar daarin ook niet stigmatiseren: zij mogen er gewoon zijn, zoals iedereen er gewoon mag zijn. De zelfregie- en herstelbeweging laat zien dat niet-diagnostisch werken en gewoon burgerschap geen ideaal hoeven te zijn maar een dagelijkse praktijk kunnen zijn.
Uit de inzending: “Zelfregie en herstelinitiatieven zijn plekken door- en- voor mensen met (ernstige) psychische problemen. Ze zijn opgericht door mensen met eigen ervaring met ontwrichting en herstel, om elkaar te ontmoeten, voor onderlinge steun en om samen aan herstel te werken. (…) Een indicatie is niet nodig, sterker nog: Zelfregie en herstelinitiatieven zijn diagnosevrij, je bent hier gewoon mens. Daardoor komen er ook mensen die afgehaakt zijn op (of nooit gebruik hebben gemaakt van) de ggz en formele ondersteuning. Deze initiatieven zijn bottom-up georganiseerd, de mensen maken de plek en de bezoeker vandaag is de vrijwilliger, medewerker of zelfs directeur van morgen.”
W in de Wijk
W in de Wijk is een gebiedsgerichte aanpak in Amsterdam en Amstelveen waarin gemeente, ggz, welzijn en ervaringsdeskundigheid samen ruimte maken voor mensen met psychische kwetsbaarheid in de wijk. Wat W in de Wijk onderscheidt, is dat het vertrekpunt niet bij de cliënt ligt maar bij de omgeving zelf: de buurt is het onderwerp van verandering. In de samenwerking ontstaat een sociale basis waarin mensen met ernstige psychische problemen niet hoeven aan te sluiten maar er gewoon bij horen.
De jury ziet in W in de Wijk een principe dat écht is doorvertaald naar de dagelijkse praktijk: vermaatschappelijking begint bij de wijk zelf – wat in veel initiatieven wel wordt omarmd maar niet zo consequent wordt doorleefd. De domeinoverstijgende samenwerking is bovendien uitzonderlijk stevig georganiseerd: gemeente, ggz, welzijn en ervaringsdeskundigen werken op uitvoerend, management en bestuurlijk niveau samen, met gedeelde verantwoordelijkheid en gelijkwaardige rollen voor alle partners. Het initiatief is onderzocht en geëvalueerd en draait al een aantal jaren.
Uit de inzending: “De samenwerking tussen gemeente, welzijnswerk, ggz en organisatie van ervaringsdeskundigen levert een stabiele basis op waarmee in de wijk kwartier wordt gemaakt voor mensen met ernstige psychische problemen. (…) Daardoor worden maatschappelijke voorzieningen beter toegankelijk voor mensen met ernstige psychische problemen. (…) De werkwijze is zo krachtig, dat het kan leiden tot communitybuilding, juist ook voor mensen met ernstige psychische problemen. Daarmee zijn ze weer gewoon inwoner, in plaats van mensen met een stigma. (…) Het gaat hier om een gebiedsgestuurde aanpak: signalen opvangen in de wijk, gezamenlijk oppakken en werken aan verbetering om op collectief niveau te zorgen voor een inclusieve sociale basis.”
De inzendingen zijn ingestuurd na een oproep voor voordrachten voor de Jaap van Weeghel penning
Prijsuitreiking op werkconferentie: 27 mei 2026
De prijsuitreiking vindt plaats op de Werkconferentie Herstelondersteunend werken (27 mei 2026). Wegens grote belangstelling is aanmelden voor deze werkconferentie niet meer mogelijk (als je interesse hebt, kun je je nog wel aanmelden voor een wachtlijst).
