Skip to: Wat is zorggerelateerde preventie?

Kenniscentrum Phrenos website

Wat is zorggerelateerde preventie?

Het primaire doel van de ggz is om mensen met een psychische aandoening zodanig te behandelen dat zij goed van die aandoening herstellen en hun leven naar wens kunnen hervatten. Helaas verloopt het herstel niet altijd zo gunstig. Velen houden last van hun symptomen en bereiken geen volledig maatschappelijk herstel. Hun problemen zullen na enige tijd voldoen aan de criteria van een ernstige psychische aandoening (EPA).

Preventie als strategie voor een derde meer herstel

In het plan van aanpak Over de brug werden twee strategieën voorgesteld om in Nederland ‘een derde meer herstel’ – ofwel ‘een derde minder EPA’ – te realiseren (Projectgroep plan van aanpak EPA, 2014). Een daarvan was preventie van ernstige psychische aandoeningen, In het plan van aanpak is echter vooral de andere strategie nader uitgewerkt, namelijk het bieden van goede zorg aan mensen die al tot de groep met EPA behoren,. Voorkómen van ernstige psychische aandoeningen viel buiten het bestek van dit plan. Toch passen preventieve activiteiten goed binnen de integrale aanpak van ernstige psychische aandoeningen die in dit plan wordt gepropageerd.

Tertiaire of zorggerelateerde preventie

De focus in dit project ligt op tertiaire of zorggerelateerde preventie bij personen die al bij de ggz bekend zijn, ofwel het , ‘voorkomen van complicaties en ziekteverergering, en bevorderen van zelfredzaamheid’. Het gaat om preventie van de negatieve, blijvende impact die de kwetsbaarheid voor psychische aandoeningen op het dagelijks leven heeft. Denk aan sociaal isolement, werkloosheid, stigma.
Het gaat dus om het voorkómen van chroniciteit. Dat is een taak voor de ggz en de ggz-professionals, maar ook voor professionals in het sociale domein. Net als het herstelbegrip heeft tertiaire preventie meerdere dimensies. Het gaat niet alleen om preventie van aanhoudende psychopathologie, maar ook om preventie van blijvende functiebeperkingen, aanhoudend identiteitsverlies en permanent verlies van sociale rollen.

Een veldraadpleging

Waarom stagneren herstelprocessen en hoe kan chroniciteit worden voorkomen? Deze vragen hebben we voorgelegd aan 34 experts uit verschillende deelterreinen van de geestelijke gezondheidszorg (ggz).

Zij benoemden allerlei factoren waardoor het herstel van psychische aandoeningen kan stagneren. De verbetervoorstellen liepen sterk uiteen, maar er was consensus enkele kernprincipes. Bijvoorbeeld dat behandelaars een balans moeten vinden tussen enerzijds goede zorg bieden en anderzijds de eigen kracht van patiënten in stand houden en stimuleren, Ook waren zij het erover eens dat het belangrijk is het sociale netwerk bij de behandeling te betrekken en verlies van werk, studie en relaties te helpen voorkomen.
Veel ggz-patiënten moeten dus in een vroeg stadium zorg op meerdere levensgebieden krijgen om te voorkomen dat ze later sterk afhankelijkheid worden van integrale zorg. Daarvoor moeten naasten bij de behandeling betrokken worden en moet er sectoroverstijgend worden samengewerkt.

Over deze veldraadpleging is onlangs een artikel in het Tijdschrift voor Psychiatrie verschenen (Couwenbergh & Van Weeghel, 2020). De komende periode worden de aanbevelingen uit deze veldraadpleging uitgewerkt in een landelijk plan van aanpak.

Back To Top